Trio 258 bestaat uit Lestari Scholtes (piano), Eduardo Paredes Crespo (viool) en Leonard Besseling (cello). De naam van het trio verwijst naar Keizersgracht 258, waar ze tien jaar geleden voor het eerst samenkwamen en waar ook het atelier is gevestigd van vioolbouwer Matthieu Besseling, de bouwer van de cello van Leonard Besseling. De muziek die ze spelen omvat drie generaties: Smetana (1824-1884), Dvořák (1841-1904) en Suk (1874-1935).

Bedřich Smetana was eigenlijk de eerste componist die inspiratie putte uit Tsjechische thema’s, ritmes en melodieën. Hij werd vooral bekend door zijn symfonische gedicht De Moldau, dat de loop van deze rivier in muziek vangt. Zijn muziek was van grote invloed op die van de volgende componist, Antonín Dvořák, wellicht de beroemdste van de drie. Josef Suk ten slotte was weer een leerling én schoonzoon van Dvořák. Hij is de minst bekende en Trio 258 breekt terecht een lans voor zijn muziek.

Warmbloedige Smetana

De cd begint warmbloedig met het Pianotrio in g kleine terts opus 15 van Smetana, dat hij schreef na de dood van zijn dochter. Verschillende emoties wisselen elkaar af. Een lyrische cellomelodie, een vioolsolo in het hoge register van het instrument dat zingt als een leeuwerik in de lucht en een pianopartij waarin de pianiste stevig in de toetsen moet grijpen. De klopmotieven zou je enerzijds kunnen duiden als een hartslag en anderzijds ‘gewoon’ als de invloed van Beethoven, die er zich ook graag van bediende. Het Pianotrio is een verhaal dat spannend wordt verteld, om het even wat je er als luisteraar in hoort, want spelen kunnen ze, Trio 258!

Een lang en kort stuk

Waar Smetana het nog op drie delen hield, had Dvořák voor zijn Pianotrio nummer 3 in f kleine terts opus 65 vier delen nodig. Aan de ene kant zijn we met hem verder in de tijd opgeschoven, aan de andere kant horen we ook hier nog invloeden uit het (neo)classicisme van Beethoven en Brahms. Soms zelfs meer dan trekjes uit de Boheemse volksmuziek.

Tot slot klinkt de Elegie in Des grote terts, een kort werk van Josef Suk, zó kort (zo’n zes minuten) dat het een volledig deel van Smetana of Dvořák zou kunnen omspannen. Het is een ode aan Praag, met de wat melancholieke stemming die de stad kenmerkt. Met een nog kortere, hevige uitbarsting die even doet denken aan de muziek van de Roma uit die streek.

De retorische accenten die de leden van Trio 258 toepassen, laten duidelijk horen dat ze zich de (muzikale) taal van Bohemen eigen hebben gemaakt. Soms gelardeerd met een subtiel glijden (portamento) tussen de noten. En zó direct opgenomen, dat je soms de ademhaling van de musici kunt horen. Het is zo alsof je je in dezelfde kamer aan de Amsterdamse Keizersgracht bevindt, zeg maar.

Overigens debuteert het trio op 13 maart 2026 in de Kleine Zaal van het Amsterdamse Concertgebouw. Ze spelen dan het Eerste trio van Franz Schubert en het op deze cd opgenomen Pianotrio in f kleine terts van Dvořák.

De drie albums die deze keer tegen het licht worden gehouden, vergen nauwelijks gewenning om ervan te gaan houden. Dat is makkelijk gezegd natuurlijk, maar als het genre je aanspreekt, dan kan je bijna niet om de kwaliteit van deze drie onafhankelijken heen. De kwaliteit springt direct uit de boxen.

I Am Oak

Wie de formatie I Am Oak al jaren volgt, heeft al zo’n zes jaar moeten wachten op nieuwe muziek. De eenmansformatie van Thijs Kuijken heeft tijdens de coronatijd wel een teken van leven laten horen in de vorm van een dubbel-lp Odd Seeds, waarop veel van zijn muziek in een ander jasje werd gestoken, maar echt nieuwe muziek bleef lang uit. Time Drifts is zijn zevende studioalbum, wederom opgenomen in zijn huisstudio. Deze keer krijgt hij hier en daar hulp van een collega-muzikant, maar voor het merendeel is de multi-instrumentalist/zanger zelf aan het werk. Kwaliteit staat bij I Am Oak altijd voorop in de muziek. Je wordt getrakteerd op heerlijke liedjes die ertoe doen en uitnodigen om veel meer geluisterd te worden. Niet één voor één, maar gewoon het hele album op repeat in de speler. Nu heeft I Am Oak nog geen enkel album gemaakt dat niet in je hart ging zitten, zo ook deze nieuweling. Er valt dan ook niet veel in negatieve zin aan te merken op dit album, of het zou de hoes moeten zijn met de collage met de gekleurde ‘eieren’ die de kunstmatigheid niet kunnen overstijgen. Hier zou een AI-programma wellicht iets beters mee gedaan kunnen hebben.

Bywater Call

De Canadese formatie Bywater Call heeft inmiddels zo’n drie studioalbums op haar naam staan, die alle even onderhoudend klinken. De southern soul/rootsrock die deze band maakt, heeft de weg inmiddels wel gevonden naar de liefhebbers. Nu de zevenkoppige band inmiddels vele kilometers heeft afgelegd en zo’n 140 shows in tien verschillende landen heeft gegeven in het afgelopen jaar, is het tijd om dat podiumgeweld vast te leggen op een cd om met de wereld te delen. Wie ze ook live wil zien, kan ze tegenkomen in Nederland, Duitsland, Zwitserland, Spanje, Frankrijk en Engeland, nog voordat december van dit jaar zal aanbreken. Wie Sunshine (Live 2024) op zich laat inwerken, zal – als je van de muziekstijl houdt – snel overtuigd zijn. Met echte livebeelden erbij zal de muziek nog meer tot leven komen. Naast spetteren weet Bywater Call ook zonder meer de gevoelige snaar te raken. Luister bijvoorbeeld naar het prachtige ‘Bring Me Down’, dat in zo’n tien minuten alle kanten op gaat en het hele palet van Bywater Call laat horen. De zang van Meghan Parnell speelt naast de gitaar van Dave Barnes een hoofdrol. Het vleugje trompet van Stephen Dyte is zalig en niet overheersend. De uitgesponnen versie van het Stephen Stills nummer ‘Love The One You’re With’ mag hier een eervolle vermelding krijgen. Wat een hitte straalt hier uit de boxen bij het lange instrumentale tweede deel!

Kurt Efting

Voor velen zal Kurt Efting een nieuwe naam zijn, zo ook voor uw recensent. Toch is De taal van het hart zijn derde studioalbum – zo is te lezen in de bijgaande brief bij het album. Als we even wat verder lezen, is helder waarom dit album wellicht wat meer aandacht zou kunnen krijgen. BJ Baartmans speelt mee en het album is opgenomen in zijn eigen Wild Verband-studio samen met bekenden als Harry Hendriks en gastzangeres Rosanne Alderliefste. De laatst voornoemde maakt daardoor van ‘Dronken hart’ een van de pareltjes van dit Nederlandstalige album. Alle liedjes zijn geschreven door Efting zelf. Efting speelt gitaar en zingt op een muzikaal bedje van drums, bas, piano, hammondorgel, Wurlitzer en gitaren. Zo vallen de teksten netjes in de plooi onder een fraaie begeleiding. Wie houdt van Nederlandstalige liedjes in het rustige genre, met teksten die diepgang hebben, is bij Efting aan het juiste adres. De zeer ervaren begeleiders bij deze fijne liedjes maken het luisteren naar De taal van het hart een genot dat zich wat vaker zal herhalen. Zo ontdek je steeds meer details en neem je de teksten dieper op in je hart.

Maar ut, re en mi willen nog méér zeggen. Ut is ook Zweeds voor ‘buiten zijn’ of ‘naar buiten gaan’. Re staat in het Engels voor ‘opnieuw’, ‘herscheppen’, ‘vernieuwen’, ‘terugblikken’ én ‘op weg zijn naar de toekomst’. Mi is ten slotte ook de naam van de Arctische bloem Micranthes stellaris.
Want het thema van dit album (dat zowel op cd als op vinyl is uitgebracht door het label Alba) is deze bedreigde Arctische bloem en de gevolgen van het uitsterven ervan.

Ensemble Gamut!

Ensemble Gamut! bestaat uit Aino Peltomaa (zang, middeleeuwse harp, kantele en slagwerk), Ilkka Heinonen (jouhikko (booglier), zang, elektronica) en Juho Myllylä (blokfluiten, zang en elektronica). Voor MI werkten ze samen met geluidskunstenaar Tuomas Norvio en beeldend kunstenaar Vappu Rossi. De eerste tekende voor de soundscape, de tweede maakte tijdens de repetities in het voorjaar van 2024 realtime tekeningen die zijn geïnspireerd door Arctische bloemen. Foto’s daarvan sieren de cover.

Wat zo ontstond is wat de filosoof Hans-Georg Gadamer (1900-2002) ‘horizonversmelting’ noemde: in dit geval muziek uit een ver verleden die nu wordt geïnterpreteerd met het oog op een leefbare toekomst. Dat wil bij Ensemble Gamut! zeggen dat onder leiding van Aino Peltomaa – die op deze cd nadrukkelijker aanwezig is in vergelijking tot de eerste twee cd’s – elementen uit de middeleeuwse muziek, Finse volksliederen, improvisatie, originele composities en elektronische soundscapes met elkaar worden versmolten.

Micranthes stellaris

De samensmelting begint op het album, dat uit vier onderdelen bestaat, meteen mooi met de titelsong van Peltomaa op eigen tekst. Etherisch maar verre van het zweverige dat dit vaak aankleeft. Ingetogen met een fraaie echo, in de muziekgeschiedenis vaak symbool voor de stem van in dit geval de natuur (‘the sounds of the earth’, ‘the sounds of the roots’, ‘the sounds of the stars’).
De horizonversmelting valt op een andere manier ook te horen in het samengaan van tekst en muziek van Peltomaa met die van de middeleeuwse benedictines Hildegard von Bingen (1098-1179). Van haar worden de volgende twee werken uitgevoerd: Caritas abundat – zoals de titel meestal wordt weergegeven – en Hodie aperuit.

Platanthera oligantha

In het tweede deel klinkt het Stabat mater dolorosa uit een Dominicaans graduale (liedboek), geïnterpreteerd als Moeder Aarde die weeklaagt en pijn lijdt. Verre van ascetisch, maar zeer gepassioneerd uitgevoerd door de twee mannenstemmen. Het is een aanklacht, en hoewel het voor puristen misschien iets over de top is, laat het niet na onder de huid te kruipen.

The suffering and recovery of Mother Earth

Deze thematiek wordt verder uitgewerkt en breder getrokken in het derde deel van het album. De lijdende Maria vindt bijvoorbeeld haar equivalent in een wiegeliedje dat Aino Peltomaa opdraagt aan Lumi, een meisje dat op vierjarige leeftijd overleed.
Ook Hildegard von Bingen komt terug. Nu in een instrumentale bewerking van haar O frondens virga (‘De morgen barst in licht uit’), een hoopvol gegeven.

Stream of life

Het album eindigt niet alleen met Hildegard von Bingen, maar ook met een ander hoopvol nummer. Van Hildegard von Bingen klinkt O viridissima virga, als een extatisch omschreven tekst die samensmelt met een tekst van Peltomaa. Geloof, hoop en liefde, maar de liefde het meest. Hierna klinkt nog Virta van Peltomaa, vol echo’s. Om zacht weg te sterven en de luisteraar vol indrukken achter te laten.

Al met al een mooie, naar een climax (Stabat mater dolorosa) opgebouwde, conceptuele cd waarop Ensemble Gamut! qua uitvoeringspraktijk steeds meer lef toont in vergelijking tot de eerdere twee uitgebrachte titels. De boodschap is duidelijk: ora et labora (‘bid en werk’, aan de wereld in dit geval). Een detail: de blauwe letters op een zwarte ondergrond in het tekstboekje vormen een minpuntje; dit komt de leesbaarheid niet ten goede.
Om na dit detail positief af te sluiten: het ensemble geeft komend seizoen ook enkele concerten in Nederland en België: 7 augustus 2025 tijdens het MA Festival in Brugge, 1 oktober 2025 in Herberg Oude Kerk in Zoetermeer en op 2 oktober 2025 op het festival Musica Divina in België.