Het verhaal volgt psychotherapeute Patricia Phillips, die woont en werkt in Sussex Downs, vlak bij de enorme kliffen van Seven Sisters. Wanneer de politie voor haar deur staat, blijkt dat haar cliënt Henry Clayton, met wie ze die middag een eerste fysieke afspraak zou hebben, dood is aangetroffen onderaan de kliffen. Volgens de agenten gaat het om zelfmoord, maar Patricia heeft daar haar twijfels bij. Samen met haar excentrieke buurman Prichard en bevriende advocate Sue besluit ze zelf op onderzoek uit te gaan. Wat volgt is een cosy crime-mysterie: een klassieke whodunit, meestal opgelost door eigenzinnige (amateur)speurders, met weinig bloederige details, bijzondere locaties en een flinke dosis humor.

Te veel toevalligheden, weinig psychologische diepgang

Het uitgangspunt van Moord in therapie heeft veel potentie. Juist een genre dat draait om mysterie biedt ruimte voor psychologische diepgang en complexe motieven. Toch kiest Perry verrassend weinig voor die invalshoek. Er zijn zeker momenten waarop haar achtergrond als therapeut naar voren komt, bijvoorbeeld in gesprekken met Patricia’s mentor of gesprekken over de opvoeding van haar dochter. Deze momenten tellen als de sterkere passages uit het boek, maar ze hebben geen invloed op het mysterie zelf. Patricia lost de zaak namelijk niet op dankzij scherpe analyses of bijzondere inzichten. Belangrijke aanwijzingen komen vooral toevallig op haar pad, dankzij haar eigenwijze doorzettingsvermogen of door andermans vaardigheden met sociale media. Het idee van een therapeut als detective wordt dan ook niet ten volle benut.

Het helpt bovendien niet dat het verhaal volledig vanuit Patricia’s perspectief wordt verteld. Extra perspectieven, zeker die van intrigerende personages zoals Prichard, Sue of zakenvrouw Dorna, hadden meer spanning of diepgang kunnen toevoegen. Iets wat in andere, sterkere cosy crime boeken doorgaans goed wordt benut.

Geforceerde knipoog naar vervolg

Ook het mysterie zelf overtuigt niet echt. Het aantal serieuze verdachten blijft beperkt en het onderzoek kabbelt lange tijd voort zonder echte spanningsopbouw of verrassende ontwikkelingen. Wanneer het plot in de laatste pagina’s ineens versnelt, voelt dat eerder abrupt dan slim opgebouwd.

Daarnaast hangen belangrijke delen van het verhaal af van flinke onwaarschijnlijkheden. De manier waarop zowel de politie als Patricia omgaan met vertrouwelijkheid is daar een voorbeeld van, net als de weinig geloofwaardige werkwijze van de lokale politie. Dat Patricia op de laatste pagina vervolgens wordt benaderd om te helpen bij een volgende zaak – duidelijk een opzet voor een eventueel vervolgboek – voelt daardoor eerder geforceerd dan verdiend.

Vermakelijke scènes aan de Britse kust

Voor de crime hoef je het boek niet te lezen, maar dat compenseert Perry met een flinke dosis cosy. Het dagelijkse leven in Sussex Downs en bij Seven Sisters wordt met zichtbaar plezier beschreven. Patricia’s dagelijkse zwemtochten in zee, de lokale boeken- en schilderclubs en Prichards bizarre experimenten met zelfgestookte drank geven het dorp volop sfeer. Ook de sociale spanningen binnen de kleine dorpsgemeenschap, van roddels in groepsapps tot rivaliteit bij een schilderwedstrijd, leveren de nodige humor. Zeker dankzij de sociaal onhandige Patricia, die verre van een vanzelfsprekend sympathieke hoofdpersoon is. Ze houdt zich het liefst afzijdig van alle dorpse beslommeringen, maar werpt zich vanwege haar onderzoek toch steeds opnieuw in ongemakkelijke sociale situaties. Dat leidt geregeld tot licht absurde, maar vermakelijke scènes.

Toch slaat Perry soms door in haar hang naar herkenbare details. Bepaalde elementen keren zo vaak terug dat ze als irritant kunnen worden ervaren, bijvoorbeeld de veelvuldige verwijzingen naar een ‘avocadobadkamer’. Ook bij de hoeveelheden alcohol die Patricia en Prichard drinken, kun je als lezer je vraagtekens zetten.

Detectiveverhaal schiet tekort

Wie nieuw is binnen het genre cosy crime kan beter ergens anders beginnen. Auteurs zoals Jesse Sutanto en Richard Osman laten zien hoe warmte, scherpe humor en een slim mysterie succesvol gecombineerd kunnen worden. Hun amateurdetectives voegen daadwerkelijk iets toe aan een onderzoek, waardoor het logisch voelt wanneer de politie hun hulp inschakelt.

Moord in therapie leest vlot weg en de dorpse perikelen zijn geregeld vermakelijk, maar als detectiveverhaal schiet het tekort. Lezers die vooral op zoek zijn naar cosy sfeer zullen zich hier prima mee vermaken. Maar wie hoopt op een sterk mysterie met psychologische diepgang zal verder moeten zoeken dan deze psychotherapeut-detective.

Met De moordclub (op donderdag)-reeks geeft Osman het detectivegenre een eigen draai. Geen excentrieke rechercheurs, maar ouderen met een uit de hand gelopen hobby staan centraal. Dat is niet zomaar een gimmick: de boeken gaan juist over ouder worden, over onderschat worden ondanks een leven vol ervaring, over vriendschap, familiebanden en eenzaamheid. Osman weet deze thema’s licht te houden met humor en charme, zonder ze te bagatelliseren. Door de reeks heen zien we hoe de personages en hun onderlinge relaties zich blijven ontwikkelen. Bovendien werkt in dit vijfde deel een grote gebeurtenis uit het vierde deel van de reeks, De laatste duivel die sterft, nadrukkelijk door.

Tussen bitcoins en autobommen

De welbekende clubleden Elizabeth, Joyce, Ron en Ibrahim treffen we op de bruiloft van Joyce’ dochter Joanna. Tussen het feestgedruis door wordt Elizabeth aangesproken door Nick Silver, een man die ervan overtuigd is dat iemand hem wil vermoorden. Hij heeft een autobom onder zijn wagen gevonden en denkt dat dit alles te maken heeft met een gigantisch bitcoinvermogen waar hij over beschikt. Wanneer Silver vervolgens spoorloos verdwijnt, maar wél verdachte berichten blijft sturen naar de bruidegom, is het nieuwe mysterie geboren. Toch blijkt al snel dat Het onmogelijke fortuin vooral níét draait om dat mysterie – en precies dat maakt dit boek zo geslaagd voor lezers die de eerdere delen kennen. Hoewel het verhaal op zichzelf te lezen is, mis je zonder voorkennis veel onderlinge grapjes, emotionele ontwikkelingen en betekenisvolle details. In een reeks waarin het leven naast moord en doodslag centraal staat, zijn juist die lagen onmisbaar.

Moord is slechts bijzaak

Hoewel ook dit deel weer een vernuftig opgebouwd mysterie bevat, lees je deze reeks niet voor de spanning rondom de antiek-oplichterijen, drugsdeals en spionagepraktijken. Je leest haar voor de personages. Het onmogelijke fortuin valt daarbij extra op, omdat het verhaal nog nadrukkelijker ruimte maakt voor alles náást het raadsel. Meer dan eens leren we over de levens van de clubleden, zeker nu er nieuwe perspectieven zijn toegevoegd, zoals die van Joyce’ dochter en Rons kleinzoon. Ook Connie krijgt eindelijk meer ruimte en laat zowaar verdere karakterontwikkeling zien. Waar Ron eerder soms wat naar de achtergrond leek te verdwijnen, krijgen hij, zijn kinderen en zijn kernprincipes hier meer aandacht – al is de aanleiding minder prettig. Met de introductie van nieuwe personages treden thema’s als rouw en eenzaamheid nog sterker op de voorgrond. Zoals Joyce in haar dagboek opmerkt: je hebt het nieuws, en je hebt het leven. Dit boek gaat dan ook niet echt over bommen en bitcoins, maar over eenzame mannen met te veel kattenbeeldjes en moedige vrouwen in lastige situaties.

Osmans superkracht is zijn humor en schrijfstijl, en waar die in de verfilming grotendeels ontbraken, keren ze in Het onmogelijke fortuin gelukkig volledig terug: heerlijk droog, scherp en bovenal herkenbaar Brits. Tegelijkertijd schuwt hij emoties niet en weet hij de ups en downs van het ouder worden raak te verwoorden, met een lach en een traan. Opvallend zijn deze keer de grappen die subtiel verwijzen naar de verfilming – zoals Ron die iedereen naar diens favoriete James Bond acteur vraagt. Die van hem is vanzelfsprekend de knappe acteur Pierce Brosnan, die geheel toevallig de rol van Ron op zich neemt in de verfilming. Deze knipogen werken het beste voor de lezers die zich al langer in de wereld van Coopers Chase begeven.

Het onmogelijke fortuin bewijst dat Osman zijn succesformule nog altijd beheerst: humor, charme, een goed doordacht mysterie, maar vooral oog voor het echte leven. Wie de eerdere delen heeft gelezen, krijgt hier een rijk en emotioneel vervolg voorgeschoteld en loopt zelfs de kans dat dit deel uitgroeit tot de favoriet van deze boekenreeks.