Origineel uitgangspunt, veel plotlijnen
Bol.comVoor de hoofdpersoon van Tandenjager, gezegend met een knap uiterlijk maar een gebit in slechte staat, worden ‘mooie tanden’ een drijfveer. Het verhaal speelt zich af in de tijd waarin de tandheelkunde zich begint te ontwikkelen, en dat vormt het decor voor zijn ambitie: hogerop komen.
In de kern gaat het verhaal over een arme jongeman, levend rond 1800, die rijk wil worden in de tijd dat tandbederf de norm was. Hij wordt tandenjager: iemand die tanden uit de mond van gestorven soldaten haalt om ze te verkopen. Die tanden worden verwerkt in kunstgebitten voor welgestelde burgers.
De jongen noemt zichzelf ‘Vos’ en is vastberaden te stijgen op de sociale ladder. Wanneer hij een gaaf gebit vindt, laat hij dat implanteren door een tandarts. Zijn nieuwe tanden, in combinatie met zijn aantrekkelijke uiterlijk en rijke woordenschat, openen deuren naar een wereld die tot dan toe voor hem gesloten bleef. Op het lichaam van de soldaat, de voormalige eigenaar van de tanden, vindt ‘Vos’ brieven, gericht aan de markiezin Margaux. Daardoor raakt hij geobsedeerd door deze vrouw en ziet hij een kans om door haar een plek te verwerven tussen de adel. Er ontstaat een broeierige en verboden verliefdheid tussen Vos en Margaux. Het basisidee – een tandenjager als sociale klimmer – is fascinerend en sterk gevonden. Toch raakt dit uitgangspunt ondergesneeuwd door de vele stilistische en thematische zijwegen die de auteur inslaat.
Overspoeld door de sfeer
De roman is bewust overdadig in taalgebruik. De schrijver bedient zich van een ouderwets, cultuurhistorisch register en doorspekt de tekst met Franse en Engelse uitdrukkingen. Dat draagt bij aan de historische sfeer, maar vraagt ook het nodige van de lezer. Wie moeite heeft met vreemde talen, zal hier afhaken.
Om de romantische tijdsgeest op te roepen, vloeien de zinnen over van zintuiglijke en emotionele metaforen. Denk aan passages als: ‘de muziek van haar vocabulaire verleende haar beweringen het soortelijk gewicht van sterren’ of ‘vogelkreten die het midden houden tussen jammerklacht en uitjouwen’. Dat is mooi, maar soms ook verwarrend.
Daarnaast zijn er uitgebreide beschrijvingen van de omgeving, zoals: ‘Buiten: karren beladen met kolen die meer rook dan warmte zouden geven, voorlieden die opdrachten schreeuwden, bestrating die vuursteen werd onder ijzeren wielen, het flemen van de zelfverklaarde volgelingen van Venus, (…).’
Daarbij worden historische gebeurtenissen toegevoegd. Het remt allemaal de vaart van het verhaal dat je verwacht: de tandenjager op zoek naar aanzien en liefde.
Bijzondere opbouw
Soms raak je als lezer de draad kwijt. Niet altijd is duidelijk waar je je in het verhaal bevindt, of waarom een heel hoofdstuk nodig is. De spanningsboog verslapt daardoor, en dat gaat ten koste van de aandacht voor de hoofdpersonen: Vos en Margaux.
Margaux krijgt pas in het laatste hoofdstuk een achtergrond en geschiedenis, terwijl zij zo’n centrale rol speelt. Dat maakt het geheel onevenwichtig.
Alleen voor de zeer belezen lezer
Tandenjager biedt veel extra informatie: over filosofie, historische context, literatuur. De auteur weeft citaten en verwijzingen naar beroemde schrijvers door gedachten en dialogen heen. Grote thema’s als geloof, natuur, liefde en racisme komen aan bod, met als constante ondertoon een afwisseling tussen lust en walging – vaak verpakt in ongemakkelijke seksscènes.
Dat past bij de tijd waarin het verhaal zich afspeelt, en bij hoe er toen gedacht werd. Toch schuurt het, zeker wanneer de man-vrouwdynamiek in seks zo nadrukkelijk en stereotiep wordt neergezet. In een moderne roman voelt dat als een polariserende keuze.
Tandenjager is een ambitieus boek dat de lezer niet spaart. Het originele uitgangspunt, een sociale klimmer en zijn verboden liefde, komt niet goed uit de verf doordat het verhaal te vaak en te uitgebreid afdwaalt naar zijwegen. De roman vergt concentratie, geduld en een ruime literaire bagage. Dit is een boek voor iemand die het leuk vindt om studerend te lezen. Het vampiermotief is een passende invalshoek, maar wordt te weinig in het verhaal verweven. De historische feiten overtroeven deze sfeer. Tegelijkertijd is het een roman die past bij de tijd waarin het zich afspeelt, vol met romantische melancholie en verlangen naar onbereikbaar geluk.

Bol.com
Het Natuurhistorisch
https://www.pexels.com/photo/purple-leaf-459301/
© Filmdepot
© Filmdepot


Foto van Sophia Bustin
Dominik Scythe
Foto Jeanne van Rutten
Foto Jeanne van Rutten

© Netflix
Ossip van Duivenbode
Ossip van Duivenbode

© Daniele Petrovic
Filmdepot
Ambo|Anthos Uitgevers
Ambo|Anthos Uitgevers
Machiel Coehorst
https://www.freeimages.com/nl/download/lost-in-time-1419354
Valentine Laout | NewArtsInternational | Publicity | A&R | Video | The Netherlands
Valentine Laout | NewArtsInternational | Publicity | A&R | Video | The Netherlands
Courtesy of the artist, all images by Ben Geraerts
September Film
September Film
© Filmdepot
© Filmdepot
Amber Maes
Bart Grietens
Bart Grietens
Juliette de Groot
Juliette de Groot
Paul Viaene