Theater / Achtergrond
special: Tweetakt Theaterfestival 2009

‘Ook een kinderpubliek moet je serieus nemen’

Theaterfestival Tweetakt staat weer voor de deur. Van 21 tot en met 29 maart wordt Utrecht ondergedompeld in jeugdtheater. ‘Jeugdtheater wordt vaak op woensdag- of zondagmiddag geprogrammeerd in verband met de leeftijd van het publiek. Doordat de mooiste en beste voorstellingen tijdens Tweetakt samen gepresenteerd worden, kan het jeugdtheater meer aandacht voor zichzelf vragen.’  Aan het woord is artistiek directeur Petra Blok. Samen met haar en programmeur Nanouk Hildebrand blikt 8WEEKLY vooruit naar de komende editie.

~

Lees nu de recensies van:
Alleen op de wereld – HKU en Moniek Merkx | Naar Medeia – ZEVEN/Inne Goris | Pubers bestaan niet – Ontroerend Goed/Kopergietery | I hate you more – Yahja Gaier en Susan Gritzman

De programmering van Tweetakt komt ieder jaar tot stand in een team. Behalve Blok en Hildebrand maakt ook Ine te Rietstap deel uit van dit team. Blok: ‘Omdat we in een team werken, is er constant een gesprek gaande over wat maakt dat een voorstelling kwaliteit heeft. Natuurlijk kun je dit nooit objectief vaststellen, maar wij hebben hier wel een aantal ideeën over ontwikkeld. Zo vinden we het belangrijk dat een jeugdvoorstelling niet eendimensionaal is, maar meerdere lagen heeft. Daarnaast vinden we goed spel van goede acteurs belangrijk. Je mag hierin geen knieval maken naar het publiek. Een kinderpubliek moet je net zo serieus nemen als een volwassen publiek. Uiteindelijk zoeken we steeds naar voorstellingen die iets eigens hebben, voorstellingen die een eigen wereld scheppen. Verscheidenheid is naar mijn mening dan ook het opvallende kenmerk van het festival.’

Blok gaat verder: ‘Waar we ook op letten is of er geen voorstellingen voor de kleine zaal zijn gemaakt, die eigenlijk een groter publiek verdienen. Zo hebben Yahya Gaier en Susan Gritzman vorig jaar een voorstelling in een hotelkamer gemaakt. Het thema en de opzet van die voorstelling zijn echter zo speciaal dat we vinden dat I hate you more door meer mensen gezien zou moeten worden. Daarom hebben we ze gevraagd om hun voorstelling dit keer te bewerken voor de theaterzaal.’

Betrokkenheid

Wat volgens Blok en Hildebrand dit jaar opvalt in het programma is dat relatief veel makers maatschappelijke onderwerpen in hun voorstellingen verwerken. Ze hebben net een doorloop gezien van de nieuwe dansvoorstelling Plalastic van Laure Dever en Laura Vanborm. Blok: Zij hebben de plastic flesjes die nu massaal gebruikt en weggegooid worden als inspiratiebron gebruikt. Die voorstelling begint met een filmpje over de flesjes, maar al snel wordt het poëtischer en minder grijpbaar. Wat je bij hen, maar ook bij andere makers ziet, is dat ze de drang hebben om zo’n thema aan te raken, maar hier op hun heel eigen manier mee om te gaan.’

Over dit onderwerp wordt tijdens het festival een debatavond georganiseerd. Tijdens deze avond staat de vraag centraal wat engagement tegenwoordig inhoudt. Verschillende mensen komen aan het woord over hun persoonlijke invulling van het begrip engagement. Onder de sprekers bevindt zich onder andere Kyteman, een muzikant die de wereld van de hiphop en de conservatoriumwereld nader tot elkaar wil brengen. Maar bijvoorbeeld ook Aleid Wolfsen, burgemeester van Utrecht, is te gast.

Tips

~

Kunnen Petra Blok en Nanouk Hildebrand wellicht nog enkele tips aanwijzen in het volle programma? Hildebrand: ‘Candyland van Alexandra Broeder is erg bijzonder. Die voorstelling speelt op een verlaten terrein. Het gaat over een aantal kinderen dat ooit op die plek gestrand is. Als publiek betreed je hun wereld, maar je wordt enthousiast ontvangen omdat de kinderen je als een nieuw vriendje zien. Alexandra Broeder is heel goed in het regisseren van kinderen. Ze heeft een ontroerende voorstelling gemaakt.’

Verder vestigen Blok en Hildebrand de aandacht op Pubers bestaan niet en Rennen, beide van Kopergietery. Hildebrand: ‘Pubers bestaan niet gaat over een groep pubers die er naar verlangt om gewoon te mogen zijn wie ze zijn: een puber met alle daarbij horende clichés. Rennen is bijzonder omdat het een energieke performance is die bijna hypnotiserend werkt. De performance bestaat uit een wedstrijdje rennen van een groep jonge jongens en mannen op een catwalk. Als publiek zit je er heel dicht op, waardoor je die mannenmassa op je af ziet komen. Daarnaast is Het Groenteorkest uit Oostenrijk speciaal. Deze muzikanten maken muziekinstrumenten van verse groenten. Dat klinkt grappig, maar zij bedoelen het bloedserieus. Ze maken muziek met groenten en creëren daarmee een heel eigen geluid. Dat maakt dat je heel anders naar muziek en geluid gaat luisteren. Een geweldige ervaring.’

Tweetakt duurt van 21 t/m 29 maart 2009. Meer informatie en het volledige programma is te vinden op http://www.tweetakt.net

Zie hier de beschouwing over Meekers Uitgesproken Dans’ Rommelkabinet dat zijn première beleeft op Tweetakt. [Suzanne Groenland]
naar boven

De wereld van Remi


Alleen op de wereld
– HKU en Moniek Merkx
Huis a/d Werf, Utrecht • 21 maart 2009

Foto: Igor Corbeau

Foto: Igor Corbeau

Twee planken en hartstocht. Meer heb je volgens de uitdrukking niet nodig om theater te maken. Je zou ook kunnen zeggen dat het fijn-unieke van theater is dat het naast dat hout en die hartstocht feitelijk bestaat uit een acteur, een toeschouwer en een verhaal. De rest is eigenlijk bijzaak. De vijf frisse studenten van de HKU die onder leiding van regisseuse Moniek Merkx Alleen op de wereld spelen, hebben dat allemaal uitstekend begrepen. Met gebruik van een paar slimme rekwisieten, maar vooral met veel fantasie en spelplezier bouwen de vijf voor, achter en tussen het publiek de wereld van de vondeling Remi op. Dat ze telkens van rol wisselen, uit het verhaal stappen om commentaar te geven en het publiek actief bij het verhaal betrekken, helpt de acteurs om de fantasie van de toeschouwers op scherp te zetten. En die toeschouwers laten zich door de vijf vertellers inderdaad moeiteloos meenemen naar het Franse platteland, de Pyreneeën, Parijs en Londen. Er wordt misschien niet altijd even goed gespeeld en gezongen, maar de acteurs hebben zoveel liefde voor het verhaal en voor hun (aankomende) vak, dat dat er eigenlijk niet echt toe doet. Want zelfs die planken heb je niet nodig, voldoende hartstocht blijkt al genoeg om een sympathieke voorstelling te maken. [Robbert van Heuven]
naar boven

Zwarte esthetiek


Naar Medeia
– ZEVEN / Inne Goris
Huis a/d Werf, Utrecht • 21 maart 2009

Foto: Koen Broos

Foto: Koen Broos

Enkele maanden geleden werd deze voorstelling door Fenna Vlekke al besproken voor 8WEEKLY (zie hier). De voorstelling staat ook op Tweetakt en geeft dus de gelegenheid om nog enkele woorden over de voorstelling te schrijven. Vlekke zag het oer-oude verhaal van Medea goed terug in de voorstelling. De voorstelling laat bovendien zien, schrijft ze, hoe dun de lijn tussen liefde en haat is. Inderdaad is, los van de vraag of dat het enige onderwerp van Medea is, dat het enige waar deze voorstelling over gaat, op een zeer zwarte, formalistische manier. Dat de voorstelling niet meer is dan (bijna) alleen een aantrekken en afstoten in bewegingspatronen is niet het meest bezwaarlijke. Dat is dat een groep jongeren tussen de elf en zesentwintig gebruikt (of misbruikt?) wordt om het inktzwarte wereldbeeld van hun regisseur op de planken te zetten. Ze draaien braaf de cirkels die ze door de regie worden opgelegd, maar nergens gaat deze voorstelling over hen. Waarom dan jongeren gebruiken in de voorstelling? Wellicht omdat de gewelddadige en sexueel expliciete scènes schokkender zijn als ze door jongeren worden gespeeld. En omdat een klein schattig meisje met steenkolenoogjes het publiek eerder raakt als zij sombere teksten zegt. Maar weten zij zelf eigenlijk wel wat voor tekens zij daarbij afgeven en wat voor een verhaal zij eigenlijk vertellen?

De voorstelling raakt nergens, omdat hij vooral uit (opgelegde) vorm en zwarte esthetiek bestaat, zonder dat de diepere motieven van de maker echt duidelijk worden. De vraag is of als deze voorstelling door volwassenen, in plaats van kinderen, werd gespeeld, meer was geweest dan slechte mime. Nu blijft in ieder geval de ethische vraag over het gebruik van jongeren op het toneel nog hangen. [Robbert van Heuven]
naar boven

Energiek spelplezier door pubers

Pubers bestaan niet – Onroerend Goed / Kopergierery
Theater Kikker, Utrecht • 21 maart 2009

    Foto: Phile Deprez

    Foto: Phile Deprez

Wat Inne Goris niet heeft begrepen, begreep Alexander Devriendt wel. Dat het gebruiken van pubers alleen zin heeft, als de voorstelling, op wat voor een manier dan ook, ook over henzelf gaat. En Pubers bestaan niet gaat, zoals de naam al zegt, heel erg over pubers. En net als de gemiddelde puber is deze voorstelling banaal, luid, energiek en compromisloos. De emoties schieten, zoals dat hoort in de puberteit, alle kanten op.

Dertien pubers spelen, ondersteund door een waanzinnig goed samengestelde soundtrack, telkens opnieuw dezelfde scène, waarin gevochten wordt, gegiecheld, geflirt, gespeeld en gedonderjaagd. Maar telkens verlegt Devriendt het accent van de scène naar een andere puberemotie: dan weer zijn de spelers boos, dan weer apathisch, dan weer seksueel geobsedeerd. Verhelderend is ook de scène waarin een van de pubers uit de doeken doet welke sociale verhoudingen onder de getoonde handelingen zitten (die is verliefd op die en gaat daarom daar zitten, maar zij wil populair zijn en doet daarom zus en zo), wat de scène weer in een totaal ander licht zet. Op een ander moment wordt het volwassen publiek uitgedaagd om heel hard ‘laat me met rust’ en ‘poep’ te roepen om te ervaren hoe prettig dat is en hoe verleerd we dat zijn. Een enkele keer treedt een van de pubers naar voren om openhartig iets van zijn of binnenwereld te tonen. De een is bang dat hij later wordt zoals zijn ouders, de ander wil dat haar ouders begrijpen dat alles in de wereld al eens is uitgeprobeerd, maar nog niet door haar.

Pubers bestaat niet laat op een slimme manier zien dat de puber niet bestaat, maar zet wel mooi neer welke emoties, gedachten en angsten bij de puberteit komen kijken. Daarbij kunnen de spelers uitgelaten zichzelf zijn en dat levert een energiek spelplezier op. Want uiteindelijk gaat de voorstelling vooral over de energie en de (leuke) spanning die komt kijken bij het ontdekken van de volwassen wereld. Daarom is de laatste scène ook zo treffend, waarin de wereld nog groot is en de pubers nog klein. Die grote wereld is vooral een grote speeltuin waar de pubers nu nog vol energie ongestraft een enorme teringzooi van kunnen maken. Iets waar je als volwassene eigenlijk gewoon stinkjaloers op moet zijn. [Robbert van Heuven]
naar boven

Een simpel haat-liefde pas-de-deux

I hate you more – Yahya Gaier en Susan Gritzman
Academiezaal, Utrecht • 21 maart 2009

Foto: Moon Saris

Foto: Moon Saris

Vorig jaar speelden Gaier en Gritzman deze sympathieke, zij het misschien wat lief-naïeve, voorstelling ook al op Tweetakt, in een hotelkamer van het NH-hotel. Omdat toen door het gebrek aan ruimte maar weinig mensen de voorstelling konden zien, besloten de makers de voorstelling dit jaar opnieuw te maken voor de theaterzaal. Ze grepen die kans bovendien aan om nog wat aan de voorstelling te sleutelen. Het uitgangspunt is hetzelfde gebleven: een joodse en een islamitische hotelmedewerker worden door kosmisch ingrijpen samen in een hotelkamer opgesloten wat eerst leidt tot ruzie, maar uiteindelijk tot een heuse romance en een baby (een ‘joslim’ dus). Er zijn ten opzichte van vorig jaar ook dingen veranderd. Zo speelt Gritzman (joods) nu de moslima en Gaier (moslim) de jood. Verder lijkt de speelstijl nog meer dan vorig jaar aan de jeugd aangepast, want het gekke bekkentrekken en het lekker gek doen is niet van de lucht. Dat lekker gek doen gaat soms net te lang door, maar dat was vorig jaar ook het geval.

Problematischer is echter dat het joods-palestijnse conflict nog veel explicieter op de voorgrond wordt geplaatst, dan vorig jaar het geval was, waardoor de voorstelling nogal moralistisch wordt. Ook heeft Louis de Waal als de ‘man die alles kan’ (lees: god) een veel grotere rol gekregen. Dat geeft nog een extra geestige laag, maar tegelijkertijd ook een extra probleem. Want begon niet met religie juist het gedonder? En als liefde belangrijker is dan geloof, wat de voorstelling suggereert, is het dan niet vreemd dat het juist god is die expliciet een oplossing formuleert?

Gebleven is gelukkig het sympathieke en energieke spel van Gaier en Gritzman, die vooral in een simpel haat-liefde pas-de-deux hun talent als mimers kunnen laten gelden. Het is ook die pas-de-deux die het verhaal van de voorstelling het beste vertelt. Eigenlijk heeft de dans ook geen expliciete toevoeging meer nodig. Zeker als je weet dat Gaier en Gritzman in het echte leven ook een stel zijn. Die dans en de overduidelijke liefde tussen de twee spelers, die vooral in de kleine hotelkamer tot zijn recht kwam, geven de voorstelling ook nu nog zijn grootste aantrekkingskracht. Want ook in het theater haalt die liefde gelukkig de achterste rij. [Robbert van Heuven]
naar boven

8WEEKLY zag eerder
We staan nog maar aan het begin van het festivalseizoen, maar op deze editie van het Tweetakt Theaterfestival zien we al heel wat oude bekenden terug. Zo staat Studio Orka, die vorig jaar te zien was met de voorstelling Mijnheer Porselein, nu samen met hun Vlaamse collega’s van de Kopergietery, wiens De legende van Woesterdam dit jaar op Tweetakt geprogrammeerd. En zo zagen we van vorig jaar van de eveneens Vlaamse Inne Goris/Zeven Droesem en dit jaar staat Naar Medeia op het programma. Tweetakt kent een goede Vlaamse vertegenwoordiging. Zo kun je dit jaar genieten van de voorstelling LaLa#4:Bubbleissues. Vorig seizoen was 8WEEKLY ruim aanwezig op de diverse festivals en dat resulteert in het feit dat we Candyland van Alexandra Broeder/BonteHond en Yvon van Theatergroep Max al op het Over ‘t IJ Festival zagen. We hebben ook nog Weg! van Lieke Benders en Wild Boys van Willemijn Zevenhuizen gezien. Tenslotte, hebben we vorig jaar op Tweetakt I hate you more van Yahya Gaier en Susan Gritzman gezien, die op deze editie met een nieuwe versie staan. [Koen van Hees]
naar boven

 

 

Reageer op dit artikel