Een symbool voor generaties (Klassieker-rubriek)

Deze column is onderdeel van de Klassieker-rubriek van de boekenredactie van 8WEEKLY, gepubliceerd in september en oktober 2026. Voor de andere bijdragen aan deze rubriek, zie de links onderaan dit artikel.

The Hobbit is een boek waar de nodige thematiek en symboliek in terug te vinden zijn. Het verhaal draait om de hobbit Bilbo Baggins, die wordt bezocht door de tovenaar Gandalf. Gandalf vindt hem de ideale kandidaat om een groep dwergen te vergezellen naar de Lonely Mountain. Bilbo daarentegen is een typische hobbit. Hij houdt van een simpel bestaan, met zijn planten in zijn tuin, het eten in zijn voorraadkast en zijn eigen spullen. Toch gaat Bilbo op Gandalfs verzoek in, en de dwergen die hij niet veel later ontmoet zijn anders; ze hebben bijlen, baarden, vlechten in het haar en willen vooral hun thuis terug. De reis die Bilbo met deze dwergen aflegt, is er een van grote veranderingen. Waar Bilbo eerst een huismus was, heeft hij nu de liefde voor het avontuur gevonden. Hij kon de verleiding om voor één keer de regelmaat te vermijden niet weerstaan.

Een terugkerend symbool bij het personage van Bilbo is dat van een eikeltje. Het eikeltje staat voor de simpelheid van het hobbitbestaan. Voor het genot van het hebben van een thuis en voor alles waar Bilbo voor stond voordat hij op avontuur ging. In de verfilming wordt er zelfs even aandacht aan besteed wanneer hij een eikel vindt bij de berg. Bilbo zegt dat hij hem thuis zal planten en dat hij zich, bij het zien van de boom die uit de eikel zal groeien, al zijn avonturen zal herinneren. Die herinnering aan avontuur is ook voor veel fans gebleven.

Wie het graf van J.R.R. Tolkien bezoekt, treft het niet op een strak geordende begraafplaats. Net iets buiten Oxford, een busrit van het centrum van deze studentenstad vandaan, ligt een begraafplaats die wat overwoekerd oogt. Veel stenen zijn al wat vergaan, het gras staat er hoog en van de bekende Britse orde valt er weinig te vinden. Wat wel de aandacht trekt, is een klein bordje met een pijl.

Wie het bordje met de pijl volgt, steekt een veld over dat de doodgraver, zo lijkt het althans, zo snel mogelijk heeft willen vullen: kriskras staan de stenen door elkaar. Een van die stenen hoort bij een graf dat je zou missen als je niet zou opletten. ‘Edith Mary Tolkien, Luthien’, en ‘John Ronald Reuel Tolkien, Beren’.

Menig fan kent het verhaal over hoe Tolkiens vrouw voor hem een elvenprinses was die verliefd werd op een sterfelijke man. Ondanks hun achtergronden vielen ze voor elkaar. Luthien gaf haar onsterfelijkheid op om met haar geliefde te zijn. Zo zou zelfs hun liefde de dood overwinnen.

Velen zullen dan ook niet verbaasd zijn over de simpelheid van het graf; gewoon tussen de anderen. Het was voor hen enkel hun liefde die telde.

Natuurlijk hebben fans het nodige achtergelaten bij de laatste rustplaats van deze schrijver, zoals muntjes en bloemen, maar één ding springt er voor mij uit: een verzameling aan dennenappels, bij gebrek aan een boom met eikeltjes in de buurt.

Klassieker-rubriek 8WEEKLY, najaar 2026

• Bjorn Lichtenberg – Redactioneel: De favoriete Britse klassiekers van de boekenredactie
• Els van Swol – Signalement: Schoonheid en beng beng (over Utz van Bruce Chatwin)
• Stefan Huissoon – Essay: De victoriaanse tragedie die lof en rumoer veroorzaakte (over De onbeduidende Jude van Thomas Hardy)
• Monica Dieleman – Column: Een symbool voor generaties (over The hobbit van J.R.R. Tolkien)
• Karin Oort – Signalement: Radarwerk (over De rest van de dag van Kazuo Ishiguro) (verschijnt op 9 oktober 2026)
• Bjorn Lichtenberg – Essay: Magisch realisme bij Robert Louis Stevenson (over The Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde van Robert Louis Stevenson) (verschijnt op 16 oktober 2026)