Warrige Shakespeare met reeks van geestige vondsten en fijne teksten

De komedie As you like it (omstreeks 1599) van William Shakespeare is objectief gezien een rommelig, ingewikkeld stuk. Zelfs een bescheiden samenvatting van de plot leidt direct tot verwarring. Het stuk is een kluwen van personages in diverse plots, nevenplots en neven-nevenplots.

Verbannen

Aan het hof van de ‘nieuwe hertog’ (de ‘oudste hertog’ is al dood als het stuk begint) ontmoeten Rosalinde en hertogen-zoon Orlando elkaar. De vonk slaat onmiddellijk over, het is eeuwigdurende liefde op het eerste gezicht. Maar Rosalinde, dochter van ‘de oudste hertog’, wordt door de ‘nieuwe’ hertog verbannen, naar het Woud van Arden. Ze zwerft daar rond met onder anderen haar nichtje Celia.
Om aan vervolging te ontsnappen, vermomt Rosalinde (Siebren de van der Schueren) zich in het bos als man. Ze noemt zich Ganimedes. De dolverliefde Orlando (Leon van Esveld) gaat Rosalinde in het Woud zoeken, en ontmoet haar/Ganimedes zelfs. Maar Orlando herkent Rosalinde niet, omdat ze in mannenkleren loopt. Daarop vermomt Rosalinde/Ganimedes zich als een volgende vrouw (maar dus niet als zichzelf, want de echte Rosalinde is in gevaar) om met Orlando te communiceren en om hem alsnog te overtuigen van Rosalindes liefde voor hem.

Geestige interactie

Om deze hoofdplot heen spelen talloze subplots met evenzovele personages. Eigenlijk gaat het in dit stuk – en in deze versie van Shakespearetheater Diever – dan ook niet in de eerste plaats om de fraaie vertelling, maar om de geestige interactie tussen de personages, om de grappen, om de snelle handelingen en scènewisselingen.

Levensloop

Tegelijkertijd draagt deze voorstelling het herkenbare serieuze stempel van regisseur en vertaler Jack Nieborg. Ongeacht hoe hilarisch de voorstelling, Nieborg brengt voor de goede verstaander altijd een diepere boodschap. Hier is dat sowieso de eerder gemelde: wat te doen wanneer je niet bij je grote liefde kunt zijn?
En hij zet bos oftewel platteland en hof oftewel stad tegen elkaar af.

Daarnaast legt Nieborg het accent op een monoloog over de levensloop van de mens, uitgesproken door het personage Monsieur Jacques (Bert Wijers). In elke fase van het leven – aldus deze monoloog – jongleert de mens onhandig met alle ongemakken die bij die specifieke periode horen; de mens is volgens deze tekst van Shakespeare niet een positief wezen, maar geneigd tot negativiteit. Nieborg maakt voor deze monoloog speciaal ruimte. Je kunt hieruit misschien de les trekken dat diezelfde mens wel eens wat positiever in het leven zou mogen staan.

Jubileum Drentse amateurtheatergroep

Shakespearetheater Diever heeft een eigen openluchttheater in het bos. Met As you like it/De sterke wil viert het Shakespearetheater zijn tachtigjarig bestaan. Zó lang al maakt de Drentse amateurtheatergroep in Diever voorstellingen met louter teksten van Shakespeare. In die tijd is As you like it er zeven keer gespeeld.

Jack Nieborg is in Diever inmiddels 26 jaar regisseur. Hij treft het voor As you like it/De sterke wil met de zeer getalenteerde Siebren de van der Schueren: die zet een sterke en grappige Rosalinde neer. In de tijd van Shakespeare mochten vrouwen in Engeland niet op het toneel staan, dus ook toen is Rosalinde door een man (of door een jongen) gespeeld. De van der Schueren is zeer precies in zijn timing, zijn zinsmelodieën kloppen. Effect is dat Rosalinde een buitengewoon grappig personage wordt. De van der Schueren heeft ‘de lach aan zijn kont’, zoals dat heet: zijn spel is vanzelfsprekend en moeiteloos geestig.

Liedjes

Verder valt in de grote groep spelers Floris Albrecht op als de door het bos dolende nar Toetssteen. De nar is gehuld in een hansop met staande ruiten, reden voor Monsieur Jacques hem ‘Lapjesnar’ te noemen. Albrecht is zowel in zijn tekstbehandeling als in zijn lichaamstaal op een natuurlijke manier komisch.

En Bert Wijers zet als de stabiele, kalme Monsieur Jacques overtuigend een integere volgeling neer van de – ook al – verbannen hertog Frederic. Wijers blijkt bovendien voorzien van een behoorlijke zangstem in een van de vele liedjes waarmee de voorstelling is gelardeerd.

Loopbrug

Shakespearetheater Diever bestaat uit een langwerpig podium in het midden, met aan beide zijden tribunes voor het publiek. Die tribunes worden doorsneden door looppaden, die ook worden gebruikt tijdens de voorstellingen.
Voor As you like it is óm het grote geheel van podium en tribunes heen van houten planken een enorme, ronde loopbrug gebouwd. Die is door middel van houten trappen verbonden met de tribunes en het podium. Het bouwwerk houdt het midden tussen de ommegang boven op de muur van een middeleeuws kasteel en een getimmerd bos in het echte bos. De trappen maken het mogelijk verrassende spelletjes te spelen met de toeschouwers.

Zendermicrofoons

Die houten loopbrug met een stuk of zes, zeven aanvliegroutes naar het hoofdpodium is een fraai idee dat oogstrelend is uitgevoerd, maar het ding hindert uiteindelijk het begrip van de toch al verwarrende handeling van As you like it. Door de zendermicrofoons die de spelers dragen, is vaak niet duidelijk wáár in het theater een personage praat. De stemmen van de spelers kunnen eigenlijk overal vandaan komen, wat de focus verstoort. De ingewikkelde plot wordt er daardoor niet duidelijker op.

Gay koppel

As you like it is hét Shakespeare-stuk waarin aan het einde iedereen met iedereen trouwt. In Diever doen ze daar nog een verrassend schepje bovenop – we verklappen niet welk. Merkwaardig is wel dat het enige paar dat elkaar in deze mêlee van flitshuwelijken níét krijgt, een gay koppel is; regisseur Nieborg geeft voor deze negatieve wending geen verklaring.

De voorstelling duurt al met al erg lang; met alle nevenplots en -personages bestaat de kans dat toeschouwers de draad van het verhaal kwijtraken. Verstandig is dan ook die draad niet het belangrijkste te vinden: As you like it is bijzonder grappig, niet als geheel, maar als reeks van geestige vondsten en fijne teksten.

Tekst: William Shakespeare
Muziek, compositie en arrangement: Jan Meiborg
Piano: Philine Coops
Decorontwerp: Janco van Barneveld
Kostuumontwerp: Margot van der Kamp
Lichtontwerp: Henry van Niel