Tragiek als decor, pinguïn als symboliek

Regisseur Peter Cattaneo, bekend van The Full Monty, grijpt terug op vertrouwde elementen uit het feelgoodgenre van de jaren ’90: een zonderling die, via een onwaarschijnlijke band, langzaam ontdooit. Dat levert een toegankelijke en bij vlagen charmante film op, maar de balans tussen luchtigheid en politieke ernst blijkt lastig vol te houden.

Juan Salvador

Michell is een leraar die zichtbaar is afgehaakt: hij doet zijn werk op de automatische piloot en houdt afstand tot collega’s en leerlingen. Tijdens een vakantie in Venezuela vindt hij een met olie besmeurd dier op het strand. Hij neemt de pinguïn mee naar Argentinië, noemt hem – op aanraden van zijn huishoudster en haar dochter – Juan Salvador en houdt hem stiekem op het schoolterrein.

De pinguïn wordt meer dan een gimmick. In scènes waarin Michell het dier probeert terug te sturen naar de zee, of verstopt in een tas langs de douane loodst, ontstaat een subtiele dynamiek tussen mens en dier. Juan Salvador werkt als katalysator: door de zorg voor de pinguïn raakt Michell opnieuw betrokken bij de wereld om hem heen.

Een ongemakkelijke mix

De scènes waarin Michell en de pinguïn elkaar leren kennen, zijn bij vlagen geestig, hoewel de humor soms wat flauw blijft. Toch weet de film hier en daar oprechte warmte op te roepen. Zoals wanneer Juan Salvador, eindelijk geaccepteerd door iedereen, mag zwemmen in het grote zwembad van de school en trots op de klassenfoto staat.

Wat wringt is de historische context. The Penguin Lessons speelt zich af tijdens de Vuile Oorlog (1976–1983), een periode waarin naar schatting 30.000 mensen verdwenen of vermoord werden door het militaire regime. De film gebruikt dit grimmige decor voornamelijk als achtergrond voor Michells persoonlijke ontwaken. In plaats van een scherp contrast, voelt het soms alsof de geschiedenis een decorstuk is: stil en indrukwekkend, maar weinig geïntegreerd in het drama.

photo by Lucia Faraig ©NOSTROMO PRODUCTION STUDIOS SL – NOSTROMO PICTURES CANARIAS SL – PENGUIN LESSONS LTD

Wanneer Michells vriendin – de dochter van zijn huishoudster – zomaar wordt opgepakt op straat, neemt hij het voor haar op, aangemoedigd door zijn herwonnen idealisme. Maar de manier waarop deze verhaallijn wordt afgerond – inclusief haar vrijlating mede dankzij Michells tussenkomst – voelt te eenvoudig, en staat haaks op de tragiek van de werkelijke geschiedenis. De aftiteling, met daarin een nuchtere tekstkaart over het aantal mensen dat tijdens deze oorlog verdween of omkwam, voelt daardoor eerder als late correctie dan als geïntegreerd onderdeel van het verhaal.

Lichtpuntjes

Gelukkig bevat The Penguin Lessons ook geslaagde momenten. Zo zijn er passages waarin de film de vinger even op de zere plek legt. Een scène waarin Michell aangeraden wordt zijn loon zo snel mogelijk uit te geven, vangt de economische instabiliteit van het Argentinië van toen met wrange precisie. Zijn verbazing en frustratie – met een zak brood dat plots evenveel kost als een dagloon – maken de situatie tastbaar. Het zijn dit soort details waarin de film even aan kracht wint.

Daarnaast weet Steve Coogan zijn personage geloofwaardig neer te zetten als een man die zijn cynisme langzaam aflegt. Jonathan Pryce brengt subtiliteit in zijn rol als de schooldirecteur, en ook de Argentijnse castleden – met name Vivian El Jaber en Alfonsina Carrocio – geven de film een waardevolle lokale verankering. Verder is de montage tussen de pinguïn en de menselijke personages kundig gedaan. Af en toe breekt er iets echts door in deze film, waarin oprechte bedoelingen voelbaar zijn, ook als de uitvoering niet altijd overtuigt.

Kortom: The Penguin Lessons is een warm verhaal over idealen, vriendschap en verandering, maar wel één dat de diepte slechts aanraakt, waar het erin had kunnen duiken.

Vanaf 23 oktober 2025 in de bioscoop.