Magisch realisme in de Lage Landen

Waar namen als Gabriel García Márquez en Haruki Murakami onlosmakelijk verbonden zijn met het magisch realisme, wordt het genre niet snel geassocieerd met de Lage Landen. Toch heeft ook de Vlaamse schrijver Johan Daisne met De trein der traagheid een intrigerende novelle geschreven die de term magisch zeker eer aandoet.

De hoofdpersoon, wiens naam achterwege blijft, komt pas in de achterste coupé iemand tegen die ook ontwaakt is. De oudere man, Hernhutter genaamd, blijkt op hetzelfde moment in slaap te zijn gevallen en beiden zien dat hun horloges ook op dit tijdstip stil zijn blijven staan. Een eigenaardigheid die je al snel nieuwsgierig maakt naar wat de beide passagiers met elkaar gemeen zouden kunnen hebben.

Drie generaties

Als de trein vaart mindert en beide heren worden verwelkomd door nog een wakker persoon, de jonge rechtenstudent Val, besluiten zij uit te stappen en het onbekende tegemoet te treden. In een verhaal vol betekenis herken je hier als lezer al meteen een subtiel voorbeeld. Drie mannen uit drie verschillende generaties. Het verhaal laat zien dat elke levensfase je op een andere manier laat nadenken over thema’s als leven, dood en reflectie. Daisne geeft dit vooral mooi weer wanneer alle drie de hoofdpersonen met elkaar in gesprek zijn. De jonge student: enthousiast, fris, maar ook weifelend. Hernhutter als nestor, kalm en niet snel van zijn stuk gebracht. En tot slot iemand die qua leeftijd en houding een mix van beide werelden laat zien.

Tijdloze boodschap

Ondanks deze verschillen is de boodschap van de auteur een hele universele, want in een wereld van eindeloze informatiestromen, consumptie en de uitputtende wedloop van het moderne leven, heeft iedereen behoefte aan een trein die af en toe stilstaat.

Daisnes stijl is erg poëtisch en kan door oud taalgebruik soms wat onwennig aanvoelen. Als het verhaal, net als de hoofdpersonen, echter ontwaakt, word je al snel meegenomen in de reis. Het is, ondanks het taalgebruik, soms moeilijk te bevatten dat De trein der traagheid al in 1950 is uitgegeven. Met alle herkenbare symboliek lijkt deze heruitgave dan ook goed aan te sluiten op de huidige tijd.

Al met al is De trein der traagheid een erg fraai kunststukje waar je, na afloop van het boek, nog lang over de boodschap kunt mijmeren. Mocht je deze zomer ook een tripje met de trein voor de boeg hebben, neem dit dan mee en vergeet zelf ook niet uit te stappen.