Genderneutrale Hamlet in Drents bos

Dit is een theaterseizoen vol Hamlet-uitvoeringen, het ene na het andere gezelschap speelt het stuk. Het verhaal van de Drentse versie, Hømlet, in een notendop. De oude koning van Denemarken, Hømlet senior, overlijdt terwijl hij een tukje doet in de boomgaard. Zijn kind, Hømlet junior, is in zak en as. Zijn broer Claudius danst echter op zijn graf, pikt onmiddellijk zijn troon in, en trouwt binnen de kortste keren met seniors weduwe Gertrude.
De rouwende Hømlet hoort van de dolende geest van zijn overleden vader dat er kwaad steekt achter diens dood, en gaat op onderzoek uit om alle slechteriken te ontmaskeren. Tijdens die zoektocht vallen zowel schuldige als onschuldige slachtoffers.

Nep-Scandinavisch

Shakespearetheater Diever transformeert William Shakespeares klassieker uit 1601 in Hømlet, voorzien van koddige nep-Scandinavische spelling. De aangepaste titel is behalve geestig ook een statement. Ten eerste zette de groep al vier keer eerder een Hamlet neer. En ten tweede zou deze Hømlet ongeveer genderneutraal zijn – al wordt wel gesproken van een ‘zoon’ en ‘de kroonprins’. De rol wordt gespeeld door Inge Wijers, een vrouw.

Hømlet is ‘een kroonprins die anders was’, aldus de inleiding bij de voorstelling. Hij moet zichzelf kunnen zijn, is de herhaalde boodschap, maar hoe wordt niet echt duidelijk. Vertaler, bewerker en regisseur Jack Nieborg zette nogal stevig het mes in tekst en dramaturgie, die daardoor hier en daar hoe dan ook nogal gehavend zijn.

80 jaar

Shakespearetheater Diever, theater in de openlucht in het bos in Drenthe, loopt zich warm voor 2026: volgend jaar bestaan ze 80 jaar. Elk jaar wordt er (minstens) één Shakespeare opgevoerd, inmiddels al 25 jaar onder de bezielende leiding van bewerker/regisseur Jack Nieborg. Zo leveren ze charmante en geestige voorstellingen af, want humor is een voorwaarde voor dit gezelschap dat goeddeels draait op amateurs en vrijwilligers. Hun Shakespeare-bewerkingen zijn geestig tot zelfs hilarisch, maar tegelijkertijd bloedserieus.

Androgyn

Nieborg heeft Hamlet naar het heden vertaald tot Hømlet, inclusief een vrouw die de titelrol speelt. Dat is uiteraard al vaker gedaan – bijvoorbeeld door Abke Haring in 2014. De vraag is een beetje wat je met die keuze inhoudelijk opschiet, tenzij de bedoeling is dat Hømlet een androgyn personage is. Alleen – dat is de Drentse Hømlet van Inge Wijers niet, zij zet een man neer.

Inderdaad schreef Shakespeare weinig vrouwenrollen, maar Nieborg laat in deze voorstelling een hele zwik rollen überhaupt door vrouwen spelen, het is niet zo dat die acteurs anders niet aan de bak komen.

Aangeschoten

Inge Wijers is een verdienstelijke, maar geen ijzersterke Hømlet, op een of twee momenten na. Misschien was ze in een andere rol beter uit de verf gekomen, want Wijers is beslist een verdienstelijk acteur.
Opvallend op hun plek zijn Anne Peter van Muijen als de even gehaaide als onhandige koning Claudius, voorzien van een blonde Hans Klok-pruik; en Marion Nieborg-Juch als de immer aangeschoten koningin Gertrude. Zij heeft de lach aan haar kont en speelt de dronken koningin juist niet zwalkend, maar met fijne subtiele wankelingen. Fraai is ook de glasheldere Horatio van Siebren de van der Schueren. Zijn timing en ritme zijn zo sterk dat hij de blik van de toeschouwer naar zich toe zuigt.

Toekomst

Nieborg heeft de tekst flink naar zijn hand gezet. Zo is aan het einde de opkomst van de Noorse Prins Fortinbras geschrapt. Regisseur Erik Whien van Theater Rotterdam maakte eerder dit jaar diezelfde keuze in zijn Hamlet. Dramaturgisch kun je Fortinbras zien als de lichte weg naar de toekomst aan het einde van dit zwarte stuk. Laat Fortinbras weg, en die toekomst valt over de rand.

Een vreemde kronkel is in Diever ook dat Hømlet zichzelf mag zijn, maar dat hij desondanks niet meer wil leven.

Ingenieus decor

Het decor van Hømlet (ontwerp en bouw: Janco van Barneveld) is stemmig, mooi, doeltreffend en vooral: buitengewoon ingenieus. Het Shakespearetheater blinkt daarnaast altijd uit in prachtige kostuums (kostuumontwerp: Margot van der Kamp).

Ondanks de kritische noten levert Jack Nieborg hier opnieuw een fijne, geestige, en toch zeer serieuze avond toneel af.

 

Decorontwerp: Janco van Barneveld
Kostuumontwerp: Margot van der Kamp
Lichtontwerp: Henry van Niel