Familiar Touch: als herinneringen vervagen, blijft de smaak van het leven

De zeventigjarige Ruth is een gepassioneerde kok en kookboekenschrijfster die de grip op haar herinneringen verliest. Wanneer haar zoon Steve – verscheurd tussen liefde en machteloosheid – beslist dat een luxueus ogend zorgtehuis de beste optie is, begint Ruths nieuwe leven op de afdeling ‘Memory Lane’. Daar ontmoet ze lotgenoten met wie ze een onverwachte, vaak ontwapenende band ontwikkelt.

De film wisselt behendig tussen droogkomische scènes en rauwe momenten waarop ze haar eigen zoon niet meer herkent. Wanneer ze op een nacht het tehuis ontglipt en de stad doorkruist, voelt de kijker zowel de vrijheid die Ruth denkt te herwinnen als de dreiging van haar verdwijnende houvast. Regisseur Sarah Friedland zet geen klassiek zorgdrama neer, maar een intieme film die soms aanvoelt als een mini-roadmovie en je volledig meesleept in Ruths leven. De camera duikt dicht op het gezicht van Kathleen Chalfant (Ruth), waardoor haar verwarring en machteloosheid bijna voelbaar worden.

De rauwe realiteit van alzheimer

Het stigma dat alzheimer alleen bejaarden treft, gaat niet meer op. Wereldwijd krijgen mensen op steeds jongere leeftijd de diagnose – zo ook acteur Bruce Willis, die op zijn 67ste zijn loopbaan noodgedwongen moest opgeven. Met een vergrijzende maatschappij stijgt het aantal patiënten fors, en dus ook de druk op mantelzorgers.

Familiar Touch visualiseert precies dat: de ziekte vreet niet alleen iemands verleden weg, maar herschrijft ook de (toekomst)plannen van dierbaren. Zo zien we dat Ruth haar eigen zoon niet meer herkent en hem probeert te verleiden, ze haar jonge verzorgster hardnekkig verwart met haar moeder, en ze zich ’s ochtends klaarmaakt voor een werkdag die al jaren verleden tijd is. Door korte maar ontwrichtende black-outs raakt ze telkens de draad kwijt over waar en wanneer ze is. Parallel daaraan toont Friedland Steves schrijnende schuldgevoel wanneer hij zijn moeder afzet bij het Californische zorgtehuis, maar ook de onmacht van zorgmedewerkers die constant worstelen tussen protocol en persoonlijke betrokkenheid.

Wanneer fictie en werkelijkheid samenvallen

Een filmisch kijkje in het ‘alzheimerbrein’ is lastig: te veel afstand laat de kijker koud, te veel poespas en het wordt al snel afgezaagd. Friedland vindt de perfecte middenweg door te focussen op de dagelijkse struggles van een alzheimerpatiënt, waardoor het voor de kijker makkelijk te beseffen is hoe broos ‘normaal’ eigenlijk is. Bovendien tilt het acteerwerk van Kathleen Chalfant de film naar een hoger niveau. Close-ups van haar gezicht, zoals een aarzelende glimlach of een haperende blik, tonen zowel haar hunkering naar contact als haar angst dat direct weer kwijt te raken.

Familiar Touch bewijst dat een zwaar thema niet per se tot loodzware cinema hoeft te leiden. Door humor toe te laten en koken als terugkomend thema te gebruiken, blijft de boodschap behapbaar. Belangrijker nog: de film zet je aan tot denken over wat echt telt. Want hoe cliché het ook klinkt, de boodschap raakt: leef nu je nog kan en koester de dierbaren om je heen. Kortom, een film met een groot hart die laat zien dat vergeten nooit hetzelfde is als verdwijnen.